Rada Miejska w Pyrzycach podjęła uchwałę w sprawie rozbiórki tzw. „Pomnika Pamięci” znajdującego się na skwerze przy ul. Jana Kilińskiego oraz budowy w tym miejscu nowego „Pomnika Niepodległości”. Decyzja zapadła podczas ostatniej sesji rady. Za przyjęciem uchwały głosowało 9 radnych, przeciw była 1 osoba, 2 radnych wstrzymało się od głosu, a 3 były nieobecne.
Dyskusja na temat pomnika nie była tak emocjonująca jak w poprzednich latach. Głos zabrali przedstawiciele Muzeum Ziem Odzyskanych, powiązani ze środowiskiem Grzegorza Brauna, a także były poseł Wacław Klukowski. Spośród samorządowców wypowiadali się burmistrz Pyrzyc Marzena Podzińska, przewodniczący Rady Miejskiej Paweł Retecki oraz wiceprzewodniczący rady Remigiusz Pajor-Kubicki.
W trakcie dyskusji burmistrz przedstawiła pokrótce podstawowe informacje związane z działaniami przy pomniku, przewodniczący podkreślił konieczność utworzenia miejsca, w którym będzie można wspólnie obchodzić uroczystości państwowe, zaś wiceprzewodniczący zaproponował, aby niezależnie od decyzji dotyczącej samego pomnika rozpocząć rozmowy nad ustanowieniem lokalnego święta poświęconego pamięci osób, które po II wojnie światowej odbudowywały Ziemię Pyrzycką i organizowały życie społeczno-polityczne na tych terenach.
Decyzja po latach sporów
Pomnik od lat budził kontrowersje i był przedmiotem licznych konsultacji, spotkań oraz dyskusji mieszkańców. Dla części społeczności stanowił symbol systemu komunistycznego, dla innych – element lokalnej historii.
W 2022 roku przeprowadzono konsultacje społeczne dotyczące jego przyszłości. W kolejnych latach prowadzono dalsze rozmowy oraz analizy formalne. Jednym z argumentów wskazywanych w dokumentach jest obowiązująca ustawa o zakazie propagowania komunizmu lub innych ustrojów totalitarnych w przestrzeni publicznej, w świetle której obiekt kwalifikuje się do usunięcia.
Współpraca z IPN i nowe upamiętnienie
Gmina prowadziła rozmowy z Instytutem Pamięci Narodowej, który zadeklarował finansowanie i współpracę przy likwidacji pomnika oraz przy powstaniu nowego upamiętnienia. W miejscu obecnego obiektu ma powstać „Pomnik Niepodległości” wraz z zagospodarowaniem skweru. Nowa przestrzeń ma pełnić funkcję integracyjną, edukacyjną i estetyczną oraz nawiązywać do wartości takich jak wolność, solidarność i wspólnota.
Zachowanie elementów historycznych
Wybrane elementy obecnego pomnika, w tym napis „Bóg Honor Ojczyzna” oraz głowa żołnierza, mają zostać zachowane jako świadectwo historii i trafić do zbiorów muzealnych lub na cmentarz komunalny. Podjęta uchwała umożliwia rozpoczęcie procedury rozbiórki oraz przygotowanie nowego upamiętnienia.
Decyzja rady kończy wieloletni etap sporów wokół pomnika. Przed miastem stoi teraz zadanie stworzenia nowej formy upamiętnienia oraz – jak padło podczas sesji – być może również nowej tradycji lokalnej, związanej z pamięcią powojennych mieszkańców, którzy odbudowywali Ziemię Pyrzycką i tworzyli jej współczesną tożsamość.
(ps), fot. archiwum